کنفرانس مشورتی با نهادهای مدنی و قربانیان قتلعام 22 دلو 1371 افشار
«کنفرانس مشورتی با نهادهای مدنی و قربانیان قتلعام 22 دلو 1371 افشار» عنوان کنفرانسی بود که در تاریخ 5 جوزای 1390 از سوی دیدهبان افغانستان در دفتر مرکزی این سازمان در کابل برگزار گردید. این دومین کنفرانس مشورتی بود که به سلسله کنفرانسهای مشورتی دیدهبان افغانستان دایر میگردید. کنفرانس اول در تاریخ 12 ثور 1390 در هرات بود که با نهادهای مدنی مقیم هرات و قربانیان قتلعام 24 حوت 1357 صورت گرفت. این کنفرانسها بخشی از برنامه «مستندسازی قتلعامهای» سازمان میباشد که همزمان با مستندسازی قتلعامها، نظریات، مطالبات و پیشنهادات نهادهای مدنی و قربانیان قتلعامها را نیز جمعآوری میکند.
کنفرانس مشورتی قتلعام افشار برای یک روز ادامه یافت. با خوشآمدگویی آقای عبدالجلیل بینش رییس دیدهبان افغانستان آغاز گردید. آقای بینش برنامه مستندسازی این سازمان و هدف کنفرانس را معرفی کرد و گفت: «اگرچه در شرایط فعلی افغانستان کار مستندسازی قتلعامهایی که در سالهای جنگ گذشته اتفاق افتاده است کار سادهای نیست، اما اگر بخواهیم به گذشته بپردازیم و در مورد جرایم گذشته اسناد و شواهد جمعآوری کنیم، چارهای جز این نیست تا مشکلاتی را که فراروی مستندسازی وجود دارد متقبل شویم و با درک ارزش زمان، از ضایع شدن اسناد و شواهد جلوگیری نماییم.»
همچنین آقای بینش علاوه کرد: «دیدهبان افغانستان 15 بزرگترین قتلعام را که در سالهای گذشته در افغانستان افتاق افتاده است، شناسایی کرده است و میخواهد براساس یک جدول زمانی مشخص این قتلعامها را مستندسازی نماید. دیدهبان افغانستان درنظر دارد در مرحله اول که فعلا جریان دارد، قتلعام 24 حوت هرات، قتلعام افشار و قتلعام مزار را مستندسازی نماید. و خوشبختانه از آغاز برنامه تاکنون کار برروی این سه قتلعام، دستآوردهای قابل توجهی داشته است. ما این موفقیت و قدم بزرگ را در راه تامین عدالت، برای تمامی عدالت خواهان افغانستان و فعالین حقوقبشری و مدنی افغانستان و قربانیان و مردم افغانستان تبریک میگوییم.»
در بخش دیگر آقای رحیمالله رامح، مسوول بخش عدالت انتقالی دفتر ساحوی کابل کمیسیون مستقل حقوق بشر سخن گفت. وی که از کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در این کنفرانس نمایندگی میکرد، گفت: «بعد از وقوع حادثه در افشار، دولت اسلامی افغانستان که قدرت حاکم آن زمان بود، بر واقعیت و حقیقت این قتلعام اذعان کرده و از باب خسارت برای هر خانواده پانزده هزار افغانی پرداخت نمود.»
آقای حسین سرامد، نماینده شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر که یک نهاد مدنی فعال در عرصه عدالت انتقالی است، گفت: «حکومت در کل علاقمند نیست که از فرآیند عدالت انتقالی حمایت کند و قتلعام افشار نیز یکی از جنایتهایی است که در گذشته اتفاق افتاده است و حکومت تاهنوز در این مورد کمترین توجهی نکرده است.»
محمد بشیر یک تن از قربانیان اشتراککننده در این کنفرانس از خاطرات هشت ماه زندانی شدنش و از اینکه چگونه اسیر گردید و چه شکنجهها و مشکلات طاقتفرسایی را در جریان زندان سپری کرده است، گفت. همچنین زمانی که توسط اشتراککنندهها از وی پرسیده شد که آیا حاضر است که جرایم و ستمهایی که بر وی روا داشته شده است را ببخشد، وی در جواب گفت: به هیج عنوان. من اول از حکومت میخواهم که مجرمین وعاملین قتلعام افشار و کسانی که من را شکنجه کردهاند، محاکمه نماید و اگر حکومت این کار را نمیکند، من هر زمان که برایم فرصت پیش آید انتقامم را خود، خواهم گرفت. وی گفت، خاطرات قتلعام افشار و شکنجهها همیشه در زندگیام هست و هر لحظه که به یادم میآید به شدت متاثر میشوم.