نگاهی به مهمترین رویدادهای مذاکره و آشتی با طالبان درسال 2010
سال 2010 میلادی، شاید مهمترین سال در نظام جدید سیاسی افغانستان به شمار میرود. جدا از مسایل امنیتی، فساد اداری، انتخابات و طرح خروج نیروهای بینالمللی از افغانستان، سیاست مصالحه و آشتی با طالبان از مهمترین رویدادهایی است که در این سال توسط حکومت افغانستان طرح گردید.
در اوایل حکومت آقای کرزی، یک اراده سیاسی و بینالمللی به منظور کنار زدن و تبلیغات علیه طالبان محسوس بود. به نظر میرسید که این فرآیند ادامه خواهد داشت و برگشت طالبان به قدرت، غیرمحتمل بود. اکنون، نهتنها شکست و نابودی شورشیان منحیث گروههای تروریستی مطرح نیست، بلکه از پذیرش آنها به عنوان طرف مذاکره سیاسی نیز سخن رانده میشود.
سخنها و ملاقاتهای مخفی و غیررسمی حکومت با طالبان از قبل چه در قالب کمیسیون تحکیم صلح یا تماس مستقیم حکومت با طالبان، به سرزبانها بود اما از کنفرانس لندن به این سو، مصالحه با طالبان رسمیت یافت.
رویدادهای مهم:
کنفرانس لندن: ایدهی آشتی و صلح با طالبان در کنفرانس لندن به صورت رسمی توسط حکومت آقایکرزی در سال 2010 طرح و پیشنهاد شد. طرح این موضوع از جانب حکومتکرزی در کنفرانس لندن، با حمایتهای بینالمللی نیز همراه بود.
جرگه مشورتی صلح: برگزاری جرگه مشورتی صلح در پیوند و در ادامه کنفرانس لندن در کابل دایر شد. در جرگه مشورتی صلح، حدود 1600 نفر شرکتکننده، از طرف حکومت افغانستان دعوت شده بودند. اعضای کابینه، والیان ولایات، موسفیدان، استادان دانشگاه، اعضای پارلمان و اعضای شوراهای ولایتی در این جرگه حضور داشتند. هدف از برگزاری این جرگه، جستجوی راهحلها و رسیدن به صلح اعلان شده بود. اما بعدا معلوم شد که حکومت از قبل طرح و برنامهای برای این جرگه تدوین کرده است. و این یک جرگهای کاملا دولتی خوانده شد، نه مردمی. اکثریت منتقدین دولت مانند داکتر عبدالله عبدالله، سران اقوام مانند حاجی محمد محقق و جنرال دوستم حضور نداشتند. در قطع نامهای که از طرف این جرگه صادر شد، یکی از خواستههای اصلی این جرگه، رهایی و حذف اسامی برخی از سران طالبان از فهرست سیاه و رهایی از زندانها برای ایجاد حسننیت با مخالفین بود.
نشست مالدیف: در آستانهی برگزاری جرگه مشورتی صلح، خبرهایی مبنی بر نشست صلح در جزایر مالدیف با حضور داماد حکمتیار، بعضی سران طالبان و نمایندگان دولت و اعضای پارلمان شنیده میشد. این نشست صلح دایر شد و با قطعنامهای نیز پایان یافت. اما بعد از این نشست، سخنگوي رييسجمهور گفت که نشستهايي كه در تفريحگاههاي كشورهاي خارجي برگزار ميشوند نتيجهاي ندارند و حكومت نخواست در آن شركت كند. در عین حال، گروه حزباسلامي به رهبري گلبدين حكمتيار اشتراك خود را در نشست مالديف رد كرده و اين نشست را شخصي و تفريحي خواند.
کنفرانس کابل: از موضوعات مطرح در این کنفرانس، مساله مصالحه با طالبان بود. اگرچه سخنرانان به جزییات آن اشاره نکردند، اما گفته میشد که روی این مسایل قبلا در پشتپرده صحبت شده است. در رابطه با کنفرانس کابل، ريچارد هالبروك نماينده ويژه و پیشین امريكا براي افغانستان و پاكستان گفته بود: در كنفرانس بينالمللی كابل روي جذب طالبان به زندگي عادي بيشتر توجه خواهد شد. تمركز عمده كنفرانس كابل، آوردن پول به افغانستان به منظور ادغام مجدد مخالفين دولت و در قدم دوم حكومت افغانستان خواهان حذف اسامی دهتن از فرماندهان طالبان از ليست سياه سازمان ملل متحد شد.
حذف از فهرست سیاه: در پی تلاشهای صلح از جانب دولت افغانستان، اسامی برخی از سران طالبان از فهرست سیاه سازمان مللمتحد حذف گردید. پیشنهاد این مساله، نیز از جانب دولت افغانستان برای مقامهای سازمان ملل ارایه شده بود. از میان 45 نفری که از فهرست سیاه سازمان ملل حذف شده بودند، ده نفر آن را طالبان تشکیل میدادند. سازمان ملل، دلیل این امر را پیشرفت صلح و آشتی حکومت افغانستان با طالبان ذکر کرده بود.
تشکیل شورای عالی صلح: ابتکار و ایجاد شورای عالی صلح، از جانب شخص رییسجمهور صورت گرفت. در نشستی که به منظور این امر در ارگ ریاستجمهوری دایر گردید، تعدادی از رهبران جهادی نیز در آن حضور داشت. این شورا 68 نفر عضو دارد و اکثریت اعضای آن مجاهدین هستند. مرتبط به این شورا، در بعضی از ولایات شورای محلی صلح تشکیل شده است. میانجیگری و تماس با مخالفین دولت از فعالیتهای این شوراهای محلی به حساب میآید. لازم به یادآوری است وکیل احمد متوکل و عبدالسلام ضعیف، دو مقام پیشین طالبان، درخواستهای پیهم کرزی برای عضویت در شورای عالی صلح را نیز رد کردند.
رهایی از زندانها: تعداد قابل ملاحظهای از سران طالبان که در زندانها به سر میبردند به نشانهی حسننیت و مذاکره با طالبان، از جانب حکومت افغانستان از زندانها رها شدند. حداقل 172 تن از رهبران و سران طالبان از زندان به بهانههای مختلف از زندان رها شدند. گفته شده است که رهایی طالبان از زندانها بدون بررسی پروندهای جنایی آنها صورت گرفته است.
افشای خبر مذاکره کرزی با یک فرد کاذب: در این اواخر، رسانهها از یک فرد کاذب خبر دادند که با کرزی در ارگ ریاستجمهوری به منظور مذاکره وارد شده بود. دولت با این فرد دروغین به عنوان شخص شماره دوم طالبان وارد مذاکره شده بود. گفته میشود که این فرد بعد از مذاکره با کرزی میلیونها دالر را با خود برده است. مطبوعات گزارش کردند که این فرد یک دکاندار در کویته پاکستان بوده است.
در سال 2010، دولت بخش عمدهای از فعالیتهای خود را روی مذاکره و آشتی با طالبان متمرکز کرده بود. طبق آخرین آمار که منتشر شده است، سال 2010 خونینترین سال برای نیروهای امنیتی داخلی و نیروهای نظامی خارجی در افغانستان بوده است. این در حالی است که دولت کرزی اهتمام تمام به جذب مخالفین خود کرده بود. به نظر کارشناسان، تمام این تلاشها از جانب دولت یکطرفه صورت میگیرد و پاسخ طالبان به این مذاکره نه تنها نشان دهندهی تمایل آنها به مصالحه نیست بلکه این گونه امتیازدهیها به طالبان، سبب تقویت طالبان در جنگ علیه دولت افغانستان نیز شده است.
به نظر میرسد که رسانهای کردن آشتی و امتیازدهی به طالبان سبب تقویت روحیه هرچه بیشتر طالبان شده است و طالبان با استفاده از چنین فرصتی، تلاش دارند تا فشارهای بیشتر را روی حکومت افغانستان وارد کرده و امتیازهای بیشتر را نصیب شوند.
پروسه آشتی با طالبان و ادغام مجدد آنها در زندگی ملکی، امری تازه نیست و در طی چندسال قبل کمیسیون تحکیم صلح به رهبری صبغتالله مجددی نیز با مصرف مبالغ هنگفتی در این راستا کار نموده است. این بار نیز این روند با مصرف مبالغ هنگفت در حالی در جریان دارد که نگرانیهای جدی در ارتباط به عدم شفافیت این پروسه و پیامدهای آن وجود دارد.
Share