عدالت دائمی است نه انتقالی

مصاحبه با رمضان بشردوست، نامزد مطرح ریاست جمهوری 1388 افغانستان، آقای بشر دوست به عنوان وزیر پلان ایفای وظیفه کرده است.
بشر دوست: خون ریزی با خون ریزی در افغانستان ختم نمی شود. دار زدن با دار زدن و شکنجه با شکنجه ختم نمی شود. فلانی می گوید بچه ام را شکنجه داده است، من هم باید شکنجه کنم. مهم این است که جنایتکاران معذرت بخواهند، عمومی معذرت بخواهند و در رادیو و تلویزیون معذرت بخواهند. باید جبران خساره شود. بعد از آن باید تصمیم بگیريم که فامیل قربانیان می خواهند ببخشند یا اینکه می خواهند محکمه شوند.

عدالت انتقالی:

سوال:از عدالت انتقالی چه تعریفی دارید؟

جواب: با آنکه سیما سمر و غیره توضيح مفصل داد، اما من گفتم: نه، عدالت دایمی است و انتقالی نیست. برنامه عدالت انتقالی ای که کمیسیون مستقل حقوق بشر با یوناما ساخته، توجهي خاصی به آن ندارم. عدالتی که من می گویم این است که در مقابل قانون پادشاه و گدا یک سان باشد. اگر پادشاه جرم کرده هم جواب بگوید اگر گدا جرم کرده هم باید جواب بگوید. من اگر پیروز شوم از مردم افغانستان می خواهم که در این بخش چه کنيم؟ دو راه در دنیا تجربه شده: یک را ه در افریقای جنوبی در زمان ماندلا تجربه شده است. راه دوم، در نورنبرگ و یا لاهه تجربه شده در رابطه با یوگسلاوی و چکسلواکی روی دست گرفته شده است. در کوزوو و غیره. چیزی که خواست مردم افغانستان باشد، خواه راه نيلسون ماندلا رامی گیریم خواه را نوربنرگ را. من دیکتاتور نيستم که بگویم این طور شود و آن طور شود.

سوال: طبق نظر خواهی از 6000 نفر آنها خواستار محاکمه جنایتکاران جنگی شده اند . نظر شما چیست؟

جواب: خون ریزی با خون ریزی در افغانستان ختم نمی شود. دار زدن با دار زدن و شکنجه با شکنجه ختم نمی شود. فلانی می گوید بچه ام را شکنجه داده است، من هم باید شکنجه کنم. مهم این است که جنایتکاران معذرت بخواهند، عمومی معذرت بخواهند و در رادیو و تلویزیون معذرت بخواهند. باید جبران خساره شود. بعد از آن باید تصمیم بگیريم که فامیل قربانیان می خواهند ببخشند یا اینکه می خواهند محکمه شوند.

سوال: چه رابطه بین عدالت و مصالحه قائل هستید؟

جواب: امنیت و عدالت با هم مانند حلقه زنجیر هستند. مثلا ساعت دو کار ریاست جمهوري را شروع کنم، ساعت 10:30 تمام کسانی که متهم به جرم و جنایت هستند وظیفه آنها از وزیر تا ولسوال تا مأمور به تعلیق در می آید. اگر به چوکی خود نشسته اند، همان لحظه که از رادیو شنيدند، باید از چوکی خود بالا شوند. به وزارت داخله دستور داده می شود که یک نفر از اینها نباید خاک را ترک کند. یک محکمه سیار ساخته می شود. قاضی و سارنوالي را که دست شان آلوده نباشد، مأمور مي كنم. زندگی نواسه آنان را تضمین می کنم. قاضی باید کار را با رعایت داوری مانند دفاع متهمین شروع كند. اگر متهم پول وکیل را نداشت، دولت پول وكيل او را می دهد. نتیجه محکمه هر چه بود عملی می شود.

سوال: چالش های حکومت شما، می تواند یکی پیوستن متهمین به نقض حقوق بشر در صفوف مخالفین باشد.

جواب: نود و نه فیصد مردم افغانستان پس از به قدرت رسیدن بشردوست زندگی را روشن می بیند. می ماند 500 نفر که رنگی مردم افغانسان را به زهر تبدیل کرده اند. کدام جایي برای مخالفت ندارد. می رود به پنجشیر؟ بادیگارد و موتر لندکروزر ندارد. به پنجشیري ها می گویم: آمد! تو پنجشیري به قبرستان می بری دلت، اگر به خانه ات مهمان می سازی دلت. بشر دوست طرفدار عدالت است نه اعدام و دار.

سوال: برای تامین صلح آیا کمیسیون تحکیم صلح کرزی موفق بوده است؟

جواب: عامل اساسی جنگ است نه عامل اساسی صلح؟ این ها بايد پاسخ بدهد كه میلیاردها دالري که آمدند کجا رفت؟ باید پاسخ بگویند که در کشت و کشتار و منزوی کردن و فتوا دادن علیه مخالفین همیشه دست داشته اند. این ها مزدوران و ملاهای دولت هستند. اگر طالبان به قدرت برسد، این ها را از پشت سر حلال می کنند. آن تعدادي را که پتوي سفيد سر شان می اندازند و در تلویزیون می آورند، دل کرزی را خوش می کند. مسخرگی است.

سوال: راجع به منشور صلح پارلمان نظر شما چه است؟

جواب: همان زمان گفتم که هم نام خود را بد می کند و هم نتیجه نمی دهد. حق مردم را هیچ کسی بخشیده نمی تواند. خداوند می گوید حق خود را می توانم، اما از مردم را خیر. و وقتی خدا این قدرت را ندارد، وکلا از کجا پیدا کرده اند؟ این، خلاف قانون اساسی و خلاف قانون اسلامی است.

سوال: چه تعریف از صلح و مصالحه دارد؟

جواب: صلح زمان استالین و هتلر که جامعه به قبرستان می ماند، طرفدار این نیستم.

سوال: برنامه شما پس از پیروزی برای داشتن جامعه آرام و با صلح پایدار چیست؟

جواب: برنامه 52 ماده اي است كه چاپ شده است.

شفافیت انتخابات:

سوال: آیا انتخابات عادلانه و شفاف خواهیم داشت؟

جواب: داريم. تا امروز نتایج برسی و نتایج دیدن اعضای کمیسیون در 27 ولایت و نتایجی که از همکاری های اوباما دارم نه از حزب جمهوریخواه که می خواهند يتیم های جورج بوش از افغانستان حمایت کند.

مذاکره با طالبان:

سوال: آیا پس از پیروزی با طالبان وحزب اسلامی نظر شما چیست؟ رخی نامزدها گفته اند که پس از پیروزی با طالبان و حزب اسلامی مذاکره می کنم.

جواب: تمام کاندیداها بجز من به مخالفین می گویند ما با آنان مذاکره می کنیم و چوکی هاي مانند ولایت و وزارت می دهیم. تنها کاندیدی که نه از مذاکره صحبت می کند و نه از معامله و از چوکی. من از نامزدها پرسیده ام آیا ملاعمر با این دریشی و با این نکتایی که خون طالبان می چکد، مذاکره می کند؟ مسلما خیر. من تنها "افغان" می شناسم. برای من هزاره، ازبک، افغان و تاجیک، خلقی و پرچمی، طالبی، افغان است. دولت کیک نیست که بین این و آن تقسیم کنیم.

فساد اداری:

سوال: عامل فساد اداری در دولت کنونی چیست؟

جواب: دو نوع فساد است: رشوت دالری و رشوت افغانی. رشوت گیر نيز دو قسم است: اول، قشر گرسنه که پیسه او نان خشک نمی شود. او را دست نوازش بکشیم، معاش خوب و زمین و خانه خوب برايش تهيه مي كنم. دوم شیطان سرش حاکم است. آنها هر چه بگيرند سیر نمی شوند. آنها باید مجازات شوند. وظیفه تمام رشوت خوران از زمانی که قدرت را به دست بگیرم به تعلیق در می آید.

سوال: به طور مشخص برنامه شما برای غلبه بر فساد اداری

جواب: معاش خوب برای معلمین و مامورین و والیان، بازکردن گدام های احتکار شده، بیمه صحی، بورس، آن کسانی که رشوت می گیرند وظایف شان به تعلیق درآیند براي اين منظور محکمه خاص و سیار ساخته شوند. چیزی را که آنان بلعیده اند، درهر جای دنیا که قرار دارد، بلعیده باید به بیت المال بر گردانیده شود.

Based in Kabul, the Afghanistan Watch focuses on activities that promote justice, respect for human rights and a culture of accountability and transparency in the country. Recognizing the need for greater understanding of the perils and opportunities facing Afghanistan today, the organization aims to conduct in-depth research and publish reports and papers on issues relevant to its goals and values independently or in partnership with other national and international organizations.

Sign up below if you wish to receive our publications and news about our programmes, events and other relevant developments.

International Relations and Security Network(ISN) / Security Watch
14 December 2009

Middle East Institute Viewpoints: Afghanistan, 1979-2009: In the Grip of Conflict • www.mei.edu
By: Abdul Jalil Benish, director of Afghanistan Watch

Impunity in Afghanistan is like an unwritten law which benefits the wealthiest and most powerful criminals.Read More

Niamatullah Ibrahimi, Co-Founder of Afghanistan Watch writes on The Relevance of the ICC in the Context of Afghanistan in the ICC Monitor, the Journal of the Coalition of the International Criminal Court

The relevance of the ICC has been keenly felt in Afghanistan since 2001. During this period, human rights violations have continued unabated, a culture of impunity and lack of accountability has been further entrenched, and the Afghan state has displayed a chronic lack of commitment to hold accountable those responsible for heinous crimes and massive human rights abuses.
Read More