امنيت در نبود عدالت ممكن نيست

مناظره سه تن از نامزدان مطرح انتخابات رياست جمهوري افغانستان؛ حامد كرزي، داكتر رمضان بشردوست و اشرف غني احمدزي در رادیو تلویزیون ملی، یکشنبه 25 اسد 1388

فرازهايی از اين مناظره تلويزيوني برگزيده شده است. از آغاز مبارزات انتخاباتي بدين سو رقباي انتخاباتي اقاي كرزي بارها از اقاي كرزي درخواست نموده بودند كه در يك مناظره تلويزيون اشتراك كند. چند بار از طرف تلويزيون هاي خصوصي تاريخ مناظره را اعلام كردند اما آقاي كرزي در اين مناظره ها حضور نيافت. از اینرو، اين اولين بار بود كه حامد کرزی، در يك مناظره تلويزيوني با دو تن از رقباي انتخاباتي اش شركت نمود. قبل از اينكه به گزيده هايی از سخنان نامزدها اشاره كنيم، چند نكته كه از ديد دیده بان افغانستان، قابل توجه بوده است، ياد آوری شده است:

• عبدالله عبدالله به دلايل نامعلومي در اين مناظره اشتراك نكرده بود. در حاليكه وي بارها اقاي كرزي را به يك مناظره تلويزيوني فراخوانده بود.

• آقاي كرزي آب دهنش خشك شده بود و در حين سخن گفتن صداي لبانش به بلندي شنيده مي شد و اين چيزي بود كه در قبل در جريان هشت سال رياست جمهوري اش در محافل عمومي كمتر چنين اتفاق مي افتيد. به نظر مي رسيد كه آقاي كرزي تحت فشار رواني (استرس) مزمني قراردارد.

• اشرف غني احمدزي نيز تا قبل از اين مناظره، بارها اعلام كرده بود كه كرزي تنها رقيب انتخاباتي ام مي باشد و من خواهان مناظره با وي مي باشم. اما در اين مناظره آقاي اشرف غني هيچ پرسش، انتقاد و يا برخورد جدي با آقاي كرزي نداشت و تنها به توضيح خط مشي انتخاباتي اش پرداخت. البته در اويل مبارزات انتخابات رياست جمهوري نيز آقاي احمدزي اتهامات جدي را عليه كرزي مطرح كرده بود اما بعد از وارد شدن اتهامات متقابل از طرف محمود كرزي برادر حامدكرزي، پرخاشگري و انتقادات تند آقاي احمدزي فروكش كرد.

• اقاي بشردوست خونسردتر از هميشه در اين جلسه حاضر شد و انتقادات جدي را نيز عليه كرزي و حكومت هشت ساله اش مطرح كرد. محوري ترين انتقاد وي از كرزي، حضور گسترده جنايتكاران در مقامات بلند حكومتي و فساد گسترده اداري بود. و همچنان از نكتايی داران كه در فساد اداري دست دارند، سخن گفت و اين سخنش اشاره به آقاي اشرف غني احمدزي بود. البته در مورد بازار آزاد نيز با اشرف غني وارد بحث شد اما به لحاظ كوتاهي وقت، موضوع همچنان مبهم باقي ماند و سوال دومي مطرح شد.

فرازهايی از سخنان نامزدهاي اشتراك كننده در مناظره:

پرسش: علت اصلي ناامني درافغانستان چيست؟ راهكار شما براي بهبودي امنيت چگونه است؟

داكتر رمضان بشردوست: مشکل اصلی افغانستان موجودیت قاتلین مردم افغانستان در حکومت است و اگر اینها را از سيستم کم کنیم، امنیت خود بخود درست می شود. در حكومت من يك قاتل ولو مربوط به هر حزبي و جناح و قوم باشد، حتی به عنوان اجیر هم حضور نخواهد داشت چه رسد به اينكه آنها در مقامات بلند دولتي منصب داشته باشند.
برای بهبودی امنیت باید فساد ازبین برود و کسی به من می گفت زمانی كه در اداره های دولتی مراجعه مي كنيم نه تنها گوشت در بدن ما نمي ماند كه استخوان ما را نيز مي خورند. و اين يك عامل جدي براي افزايش ناامني هاي موجود است.
همچنان آقاي بشردوست در مورد طالبان گفت، حالا ما مي بينيم كه هر کس می گوید ما با طالبان مذاکره می کنیم و اما هیچگاهي فکر نمی کنند که آيا طالبان با آنها مذاکره می کند یا خیر.
مشکل طالبان با خارجی ها نیست و آنها کسانی را که در جنگ شکست داده اند امروز در حکومت کرزی به قدرت رسیده اند می باشد. کسی از طالبان در ارزگان به من گفت حالا هيمن آدم هايی كه در حكومت كرزي استند مارا از خانه هاي مان برده و مورد بازجویی قرار می دهد.
زمانی كه در هلمند و ارزگان مي رفتم از وزارت دفاع طياره خواستم. آنها به من طیاره نداد و گفت، داكتر صاحب ما هر روز شهید می آوریم و طياره ها همه مصروف اند. اين بيانگر وخامت اوضاع امنيتي است.

داكتر اشرف غنی احمدزي: من با هیچ جنگسالاري معامله و ائتلاف نکرده ام که فلان وزارت و یا فلان ولایت را برايش بسپارم و تا از طريق اين وعده، آن ها را در حكومت آينده ام بياورم. من می خواهم مردم حکومت من را قبول کند. من مي خواهم در مورد تخطی ها برخورد جدي كنم و بايد تغییرات اساسی در سيستم قضایی بوجود آید. مثلا به یک طفل خورد تجاوز می شود و بعد عامل آن، رها می شود. مطابق دین اسلام حق العبد را كسي جز خود عبد بخشيده نمي تواند.

داكتر رمضان بشردوست: من هميشه مجاهدين را با ديده قدر مي نگرم. اگر مجاهد نمی بود، امروز نام بچه بشردوست گورباچوف و یا سخاروف می بود. من مجاهد را دوست دارم ولی هرکسی که آدم بی گناه را کشته است ولو تاجک، هزاره، پشتون و .. باشد بايد جواب بدهد. در هر حکومتی ولو یک نفر ازخائنین کمونیست، مجاهد و طالب باشد مردم از آن دفاع نمی کند. در نبود عدالت امنیت امکان ندارد.

حامد کرزی: من فکر می کنم اصطلاح کمونیست و جنگسالار و.. اصطلاحايی هستند كه که دشمنان مردم ما آن را دامن مي زنند و كساني ديگر آن را به زبان افغان ها می اندازند.

پرسش: در مورد تأمين شفافيت و از بين بردن فساد اداري چه برنامه داريد؟

داكتر اشرف غنی احمدزي: مطابق قانون، رییس جمهور و اعضای حکومتش دارایي خود را بايد اعلام کند ولی من می گویم کاندید ها نیز بايد دارایي خود را ثبت کند و من دارای هایي خود را اعلام کردم.

داكتر رمضان بشردوست: من می گویم نه تنها کاندیداها دارایي خود را که منبع آن را نیز اعلام کنند. مثلا بعضی ها می گویند که فلان نفر به من فلان مقدار پول را کمک کرد اما چرا همين آدم به فلان نفر دیگر مثلا بشردوست كمك نمی کند. در افغانستان تنها جنگ سالاران و قاچاق بران مسوول نیستند و نکتایی داران قویتر دزدی می کند. چون آنها راه توجیه را بلد هستند.

پرسش: زنان كه نصف جامعه را تشكيل مي دهد، شما براي بهبودي وضعيت و حضور فعال آنها در حكومت چه برنامه هايي داريد؟

داكتر رمضان بشردوست: باید زنان را از جنس دومی بودن رها کنیم. ما از حقوق زن حرف می زنیم ولی خود عملی نمی کنیم. زن نباید نان پس مانده مردان را بخورد. من كسي بودم در جريانی كه وزير پلان بودم، براي اولين بار معين وزارت پلان را يك خانم تعيين كردم در حاليكه اين خانم نه قوم من بود، نه هم مذهب من و نه هم زبان و هم منطقه من. ولي اقاي كرزي در عوض اينكه موقعيت زنان را در حكومتش بهبود بخشده باشد تعداد زنان عضو كابينه را از چهار به يك كاهش داده است.

داكتر اشرف غنی احمدزي: اول، محافظین زندان های زنانه نباید مرد باشد و نبايد خانم ها توسط مردان تلاشي شوند. به اين خاطر است كه خانم ها توسط مردان در محابس مورد تجاوز قرار مي گيرند.

پرسش: اتحاد ملي وجود دارد؟ پشتون ها مشكل اصلي اند؟ و اگر نيست پس چرا در مناطق اينها مثلا مناطق جنوبي صحنه هاي جنگ اند؟

داكتر اشرف غنی احمدزي: وحدت ملی در بین مردم وجود دارد. همه مردم عدالت می خواهند. اما مشکل زمانی بروزکرد که دلالان قومی جای سیاستمداران را گرفتند و بنام قوم تجارت كردند. باید یک سيستم شفاف در استخدام كارمندان دولتي وجود می داشت و تا این سيستم پياده نشود وحدت ملی بوجود نمی آید. و مشکل وحدت ملی در نبود عدالت است.

داكتر رمضان بشردوست: چند گونه وحدت ملي مي تواند وجود داشته باشد كه در یک دید دسترخان رنگین پهن مي شود و از هر قوم اطراف دستر خان آورده می شود و بعد مي گوييم كه اين وحدت ملي است. در دید دیگر این است که به مشکلات اصلی مردم پرداخته مي شود و ضروریات آنها مرفوع مي گردد. پشتون ها مشکل نه بل قربانی هستند.

کرزی: فعلا اتحاد ملی وجود دارد کاملا. من با بشردوست موافقم که پشتون ها مشکل نه بل قربانی اند.

پرسش: اقاي بشردوست! مي گويند شما در خيمه زندگي مي كنيد، آدم فقيري هستي، كوكاكولا نمي خوريد. آيا اين ها براي يك رييس جمهور درست است؟ شما غلو نمي كنيد؟

داكتر رمضان بشردوست: 30% مردم پنجشیر نان جو می خورند و مردم بامیان تا هنوز در غارها زندگی می کند. من اگردر چوکی طلایی باشم و یا پلاستیکی فرق نمی کند. در زمانی که در فرانسه بودم يعني در زمانی كه كشور با جنگ و بحران دست و پنجه نرم مي كرد، آب میوه و کوکا کولا را تحریم کرده بودم. من مثل بقيه تنها حرف نمي زنم من عملا اينگونه زندگي مي كنم. کاخ نشیني باعث مي شود كه مردم از یادت برود. باید مثل خلفای راشدین باشیم. پیامبر میگوید اگر کسی سیر و همسایه اش گرسنه باشد مسلمان نیست.

پرسش: اقاي اشرف غنی احمدزي! مردم میگه خودت عصبی هستی و وضعیت صحی ات خوب نیست. زياد جنگ مي كني و گاهي اوقات شده است كه اطرافيانت را با چپلق زده اي. فكر مي كني با توجه به اين مشكلات كه خودت داري براي رياست جمهوري فردي مناسب استي؟

داكتر اشرف غنی احمدزي: من دو سال قبل به این طرف مریض هستم و مرض سرطان را سپری کردم ولی فعلا ده ساعت کار می کنم و وضعيت صحي ام خوب است. من با كساني جدي برخورد مي كردم و در مقابل آنها حساس بودم كه آنها دزد بودند و عوايد دولت را حيف و ميل مي كردند.

پرسش: اقاي حامد کرزی! گفته مي شود شما زياد وارد ائتلاف ها مي شويد و زود تغيير موضع مي دهيد. به نظر شما اين يك ضعف نيست؟

حامد کرزی: من وارث ویرانی ها بودم و زمانی كه من در افغانستان آمدم و امور مملكت را به عهده گرفتم هيچ نهاد دولتي فعال وجود نداشت. بخاطر مصلحت کشور ائتلاف کردم و بازهم اگر ضرورت باشد هزاران بار و میلیون ها بار ائتلاف میکنم.

يادداشت: آنچه در این جا آمده، فقط بخش هايي از سخنان اين نامزدهاي انتخاباتي بوده است. در بسياري موارد كلمه ها و جمله ها از حالت گفتاري به نوشتاري تغيير شكل يافته است و همچنان به شكل گزارشي تهيه شده است.

Based in Kabul, the Afghanistan Watch focuses on activities that promote justice, respect for human rights and a culture of accountability and transparency in the country. Recognizing the need for greater understanding of the perils and opportunities facing Afghanistan today, the organization aims to conduct in-depth research and publish reports and papers on issues relevant to its goals and values independently or in partnership with other national and international organizations.

Sign up below if you wish to receive our publications and news about our programmes, events and other relevant developments.

International Relations and Security Network(ISN) / Security Watch
14 December 2009

Middle East Institute Viewpoints: Afghanistan, 1979-2009: In the Grip of Conflict • www.mei.edu
By: Abdul Jalil Benish, director of Afghanistan Watch

Impunity in Afghanistan is like an unwritten law which benefits the wealthiest and most powerful criminals.Read More

Niamatullah Ibrahimi, Co-Founder of Afghanistan Watch writes on The Relevance of the ICC in the Context of Afghanistan in the ICC Monitor, the Journal of the Coalition of the International Criminal Court

The relevance of the ICC has been keenly felt in Afghanistan since 2001. During this period, human rights violations have continued unabated, a culture of impunity and lack of accountability has been further entrenched, and the Afghan state has displayed a chronic lack of commitment to hold accountable those responsible for heinous crimes and massive human rights abuses.
Read More